PRO MEMORIE
door Peter LOGGHE

sluit dit venster

OKTOBER

- 2 oktober 1535: Jacques Cartier, die Canada aan het ontdekken is, bereikt het Indiaanse dorp Hochelago. Hij zal het de naam geven van Mont-Royal of Montréal.

- 3 oktober 1572: Als repercussies van de Sint-Bartolomeusnacht worden in Bordeaux 274 protestanten en in Toulouse ongeveer 300 Hugenoten om het leven gebracht.

- 5 oktober 1877: Crazy Horse, het Siouxopperhoofd dat het jaar voordien met Sitting Bull de grote overwinnaar was van de slag bij Little Big Horn, geeft zich over aan de troepen van generaal Crook. Die laat hem gevangen zetten in Fort Robinson, waar hij later lafweg wordt vermoord.

- 6 oktober 1989: In de omgeving van Parijs overlijdt op de gezegende leeftijd van 90 jaar de Belgische schrijver Robert Poulet. Pamflettist, romancier en literaire criticus. Zijn vrouw zal zich 3 weken later van het leven benemen.

- 7 oktober 1878: Geboorte van Georges Valois, van wie Lenin ooit zei dat hij “de interessantste econoom van Europa” was. Hij was eerst verbonden met de Action Française, waarmee hij bruusk brak. Hij stichtte in 1925 de Faisceau, de eerste “fascistische” partij in Frankrijk. Hij animeerde later een coöperatieve van libertaire strekking, de Syndicale Republiek, en hij werd in 1940 door de Duitsers gearresteerd op verdenking van gaullistische propaganda. Hij stierf in het kamp Bergen-Belsen.

- 11 oktober 1882: Geboortedatum van de nationalistische schrijver en dichter Will Vesper. Zijn zoon wordt de echtgenoot van Gudrun Ensslin, de latere leidster van de Baader-Meinhof-groep.

- 13 oktober 1307: De Franse koning Filips De Schone laat Jacques de Molay, de Grootmeester van de Tempeliers, arresteren samen met 140 andere ridders, en beschuldigt hen van ketterij en “monsterlijke praktijken”. De Tempeliersorde is op het veld aanwezig met zo’n 9 000 commanderieën in gans Europa. Ze bezit ongeveer 1/4de van Parijs, en dat komt na het proces de koning toe.

- 14 oktober 1906: Geboortedatum van de Duitse sociologe en filosofe Hannah Arendt (Hannover). Maîtresse van Martin Heidegger. Ze is eveneens de auteur van enkele belangrijke studies over de politiek, de moderne cultuur en de essentie van het totalitarisme.

- 15 oktober 1852: De bekende opvoeder Friedrich Ludwig “Turnvater” Jahn sterft in Freiburg/Unstrut. Hij was dichter in de Pruisische bevrijdingsoorlog en vader van de Duitse nationale “Turnliga”.

- 15 oktober 1944: De Japanse onderofficier Arima stort zich vrijwillig met zijn vliegtuig op de brug van een Amerikaans vliegdekschip. Enkele dagen later worden de eerste kamikaze-eenheden opgericht (“Goddelijke wind”). Omgord met een rouwband in witte zijde zullen 2314 Japanse piloten zijn voorbeeld volgen en 37 schepen doen zinken.

- 15 oktober 1917: Voor de poorten van Riga wordt Walter Flex, dichter van “Wildgänse raüschen durch die Nacht…”, door een kogel getroffen terwijl hij een cavalerieaanval aan het uitvoeren was tegen de Russen. Twee dagen later sterft hij op het eiland Oesel.

- 16 oktober 1553: In Weimar overlijdt de Duitse schilder en graveur Lukas Cranach de Oudere. In 1504 wordt hij naar het paleis van de Keurvorst van Saksen geroepen, en tijdens een reis door de Nederlanden ondergaat hij een zeer diepgaande invloed van de Vlamingen. Hij wordt één van de grote portrettisten van de Reformatie.

- 17 oktober 1942: De 19-jarige Julius Logie, geboren in Poperinge, West-Vlaanderen, valt als jonge soldaat, als Sturmmann bij de SS-Standarte Wiking in de Kaukasus.

- 18 oktober 1663: Geboorte van prins Eugène van Savoie-Carignan in Parijs, de 5de en jongste zoon van de graaf van Soissons en de nicht van de kardinaal van Mazarin. Hij trad in dienst van de keizerlijke legers, en zal als befaamde “Prinz Eugen” (“der edle Ritter…”) Oostenrijk tegen de Turken verdedigen en de slag van Belgrado op 16 augustus 1717 winnen.

- 19 oktober 1745: Jonathan Swift, auteur van o.a. Gullivers reizen, overlijdt in Dublin.

- 21 oktober 1805: De Slag van Trafalgar. De verpletterende nederlaag van de Fransen en hun Spaanse bondgenoten verplichten Napoleon om af te zien van een aanval op Groot-Brittannië. De Britten zelf kunnen zich voor een periode van meer dan 100 jaar “Meester van de Oceanen” noemen.

- 22 oktober 362: Een grote Apollo-tempel wordt door christenen in brand gestoken. Julianus Apostatus keurt het optreden van de “Gallileërs” af en zal twee beroemde tractaten neerschrijven: Over koning Helios en Tegen de Gallileërs.

- 25 oktober 1400: In Londen overlijdt de Engelse dichter Geoffrey Chaucer, auteur van de bekende Canterbury Tales. Hij is de eerste schrijver die wordt bijgezet in Westminster.

- 25 oktober 1854: Op enkele kilometers van Sebastopol verwijderd wordt de Lichte Brigade van Lord Cardigan in minder dan een half uur in de pan gehakt door de kanonnen van de Russische generaal Lipandi. The Charge of the Light Brigade wordt door Alfred, Lord Tennyson, op papier gezet en later nog verfilmd.

- 26 oktober 1793: decreet van de Franse republiek waarin gesteld is dat in alle delen van de republiek instructies vanaf nu alleen nog in het Frans gebeuren. Op 24 oktober 1794 voorziet een amendement dat de regionale taal wel nog kan, maar dan alleen om het Frans gemakkelijker aan te leren. De leraars in de Westhoek zullen dit gebruiken om het Nederlands verder aan te leren.

- 26 oktober 1978: Georges Dumézil, één van de meesters van de moderne Indo-Europese wetenschap, wordt opgenomen in de Académie Française, en dit in de plaats van Jacques Chastenet.

- 29 oktober 1911: Een monument dat de eenheid van Bretagne en Frankrijk symboliseert, wordt in Rennes onthuld, en dit in aanwezigheid van hoogwaardigheidsbekleders. De jonge Bretoense beweging protesteert, vooral dan in de persoon van de dichter Camille Le Mercier d’Erm, die zich enorm stoort dat dit monument op de plaats van een monument ter ere van hertoging Anne komt. Op 7 augustus 1932, de 400ste verjaardag van het eenheidsverdrag, wordt het monument opgeblazen door de beweging “Gwenn ha Du”.

- 29 oktober 1959: De nestoren van de Vlaamse literatuur, Stijn Streuvels en Herman Teirlinck, publiceren een plechtige oproep: “Er mag onder geen enkel voorwendsel getornd worden aan het heilig recht voor beide taalgemeenschappen om de volstrekte onaantastbaarheid op te eisen van beider geboortegrond”.

- 31 oktober 1517: Luther hangt zijn 95 thesen op aan de deur van de kapel van het kasteel van Wittenburg. Het protestantisme is een feit.

 

NOVEMBER

- november 1590: Pierre de Villiers sterft op zijn goed Westhove op het eiland Walcheren. Hij wordt begraven in de Sint-Pieterskerk in Middelburg. Samen met de prins van Oranje, met Egmont, met Adriaan van Bergen d’Olhain heeft deze de Villiers, geboren in Rijsel, de mooiste bladzijden van de geschiedenis van ons land geschreven, de bladzijden van onze revolutie.

- 1 november 1478: Op vraag van de Spaanse koning stelt paus Sixtus V 4 kerkelijke inquisiteurs aan. Het is het officiële begin van de inquisitie. Deze zal aan meer dan 300 000 mensen het leven kosten en 32 000 mensen worden levend verbrand.

- 1 november 1972: Overlijden van de Amerikaanse dichter Ezra Pound. Hij wordt begraven op het kerkhof van San Michele, in de omgeving van de graftombe van Stravinsky.

- 4 november 1901: In een voorstad van Berlijn richt Karl Fischer de Wandervögel op, een totaal nieuwsoortige jeugdbeweging.

- 4 november 1576: De stad Antwerpen wordt bezet, leeggeroofd en in brand gestoken door de Spanjaarden.

- 5 november 1798: Beslissende dag in de Boerenkrijg voor Klein-Brabant. Op zes punten gaan de Fransen tot de aanval over. Juliaan Rollier moet wijken. 15 hogere Franse officieren laten het leven in hardnekkige gevechten. De Franse legers leggen de gemeenten Puurs, Lippelo, Liezele en Ruisbroek in de as.

- 5 november 1953: De bevolking van Trieste gaat de straat op om te protesteren tegen de Engelse bezetting. Ze vraagt om terug bij Italië te worden gevoegd.

- 5 november 1941: De Franse schrijver Maurice Leblanc overlijdt. Gestart als industrieel zal hij in 1908, op vraag van de directeur van het magazine Je Suis Partout een avontuur van een “gentleman-dief” schrijven, die hij eerst de naam van Lopin zal geven. Het succes lag aan het begin van een 50-tal romans met als held Arsène Lupin.

- 6 november 1672: De componist Heinrich Schütz, auteur van de eerste Duitse opera, “Daphne”, sterft in Dresden.

- 7 november 1917: Begin van de oktoberrevolte: de matrozen van de kruiser “Dageraad” profiteren van de afwezigheid van Kerenksy om het Winterpaleis van Sint-Petersburg te bezetten. De sovjet van de stad, geleid door Lenin en Trotsky, installeert er de eerste bolsjewistische regering.

- 7 november 1936: In Paracuellos del Jarama, ten noordoosten van Madrid, worden enkele honderden burgers, enkele maanden voordien gearresteerd als “verdachten”, onder het mitrailleurvuur van het Volksfront vermoord.

- 8 november 1949: Priester en dichter Cyriel Verschaeve overlijdt in ballingschap in Solbad Hall, hij was één van de geestelijke leiders van de Vlaamse Beweging en de auteur van de eed die zolang in Diksmuide weerklonk en sedert kort in Steenstraete.

- 8 november 392: Theodosius verbiedt heidense rituelen onder straffe van de dood. Hij decreteert de confiscatie van de goederen van Romeinen die trouw blijven aan de oude goden. Sint-Ambrosius juicht de maatregelen toe.

- 9 november 1225: In Brindisi huwt Frederik II Hohenstaufen met Isabelle, de dochter en de ergename van de koning van Jeruzalem, Jean de Brienne. Het meisje is op dat moment slechts 11 jaar oud.

- 11 november 1917: In Brussel wordt door de activistische regering onder de leiding van prof. Tack de Belgische regering van Le Havre voor vervallen verklaard. Op 22 december wordt zelfs de volledige onafhankelijkheid van Vlaanderen uitgeroepen.

- 11 november 1918: voor de eerste maal in de geschiedenis wordt een zelfstandige regering in Litouwen opgericht, voorgezeten door de 35-jarige geschiedenisprofessor Augustinas Valdemaras. Echt vrij zal het land maar worden in 1920.

- 12 november 1927: De Franse regering verbiedt de publicatie van 3 belangrijke autonomistische tijdschriften in de Elzas, het dagblad Volksstimme, en de maandbladen Zukunft en Wahrheit. Het verbod is gebaseerd op het feit dat de bladen in het Duits verschijnen, de taal van de meerderheid van de lokale bevolking.

- 13 november 1862: Overlijden in Tübingen van de Duitse dichter Ludwig Uhland (“Ich hatt’ einen Kameraden”).

- 14 november 1907: In Smaland in Zweden wordt Astrid Lindgren geboren, schrijfster van zovele kinderboeken, waaronder het wereldbefaamde Pippi Langkous.

- 17 november 1952: De voorstelling van het toneelstuk van Robert Brasillach, Bérénice, in het Théâtre des Arts in Parijs lokt relletjes uit. Linkse betogers eisen het verbod van het stuk.

- 20 november 1936: In Alicante wordt José Antonio Prima de Rivera, stichter van de Spaanse Falange, gefusilleerd door het Volksfront, dat aan de macht is sinds 16 februari. De opvolger van Prima de Rivera, Manuel Hedilla, wordt veroordeeld onder het bewind van Franco (maar hij krijgt gratie).

- 20 november 1910: Begin van de 2de Mexicaanse revolutie. Uitgebroken in Puebla breidt de opstand zich snel uit over het ganse land. De belangrijkste leiders zijn Pancho Villa in het noorden en Emiliano Zapata in het zuiden. Deze laatste is de held van de boerenrevolte, zal het zapatisme inluiden, en wordt door president Carranza vermoord.

- 23 november 912: Geboortedatum van Otto I, de Grote, Duits keizer en koning, in Walhausen. Hij is de zoon van Hendrik I de Vogelaar, en hij wordt de eerste keizer van het Heilige Roomse Rijk van de Duitse Natie.

- 24 november 1642: De Nederlander Abel Tasman ontdekt een gebied dat hij “van Diemensland” doopt, maar dat later de naam Tasmanië krijgt.

- 25 november 1970: Omdat hij niet meer wilde leven in een land waar de idee van vaderland geen enkele waarde meer had, beneemt de Japanse schrijver en Nobelprijswinnaar Yukio Mishima zich van het leven. Volgens de oude seppoekoerituelen.

- 26 november 1952: Sven Hedin, de bekendste Zweedse ontdekkingsreiziger en geograaf, overlijdt in Stockholm. Hij doorkruiste acht maal de Himalayaketen, een top draagt er zijn naam. Hij ontdekte Tibet, centraal Azië en het Chinese Turkestan. Hij schreef verscheidene werken zoals Ein Volk in Waffen (1915) en Nach Osten (1916). Zijn archieven vormen een onderdeel van het etnografisch museum van Stockholm.

- 26 november 1916: Sterfdatum van de dichter Emile Verhaeren (geboren in Sint-Amands). Hij komt onder een trein in Rouen om het leven. Hij bezong het zware werk van de mensen in zijn streek. Eén van de laatste grote Franstalige Vlaamse schrijvers.

- 28 november 1794: Wilhelm von Steuben, Pruisisch officier, die zich in 1777 in de V.S.A. vestigde, overlijdt in de omgeving van New York. Hij was één van de Founding Fathers van de onafhankelijkheid en organiseerde het leger van Washington.

- 29 november 1431: Het Eerste Kapittel van de orde van het Gulden Vlies komt bijeen in Rijsel. De statuten worden opgesteld en de orde wordt uitgebreid van 24 naar 30 ridders.

- Einde november 1944: De communistische infiltratie en noyautage van het Belgische verzet wordt niet door iedereen aanvaard. De geallieerde krachten eisen daarom dat het verzet zijn wapens inlevert. Pas dan begint de communistische actie tegen de regering Pierlot pas goed.

 

DECEMBER

- 2 december 1918: Overlijden in Parijs van de schrijver Edmond Rostand, auteur van L’Aiglon, Chantecler en Cyrano de Bergerac.

- 2 december 1943: Bij het buitenvaren de haven van Bari wordt de Amerikaanse boot John Harvey, die in flagrante overtreding met de Conventie van Geneve 2000 bommen mosterdgas aan boord had, door een Duits vliegtuig gebombardeerd. Ongeveer 2000 Italianen laten het leven door de gaswolken. De Amerikaanse regering zal blijven ontkennen dat het incident heeft plaatsgehad en zal ook elke schadevergoeding weigeren te betalen.

- 2 december 1980: Sir Oswald Mosley, Brits politicus, oprichter van de BUF (British Union of Fascists) en na de oorlog van de Union Movement, overlijdt in Orsay in Frankrijk.

- 3 december 1812: In Antwerpen wordt schrijver Hendrik Conscience geboren, auteur van De Kerels van Vlaanderen en De Leeuw van Vlaanderen.

- 3 december 1967: Professor Christiaan Bernard slaagt er in Zuid-Afrika in een harttransplantatie tot een goed einde te brengen.

- 4 december 1795: Geboortedatum van historicus Thomas Carlyle in Dumfries. Auteur van het werk Leven van Schiller en van een essay dat zijn naam heeft vereeuwigd: De helden en de cultus van de helden in de geschiedenis.

- 5 december 1918: Finland roept zijn onafhankelijkheid uit.

- 7 december 1860: Geboortedatum van de Duitse archeoloog en prehistoricus Wilhelm Teudt, stichter van het tijdschrift Germanien en auteur van vele boeken o.m. over de oude heiligdommen en vooral dan over de Externsteine.

- 9 december 1956: De oorlogstoestand wordt in Boedapest afgekondigd. De centrale arbeidersraad van de hoofdstad wordt ontbonden, net als alle regionale arbeidersraden. Op 11 december is er een algemene staking in het ganse land. De Hongaarse delegatie verlaat de Algemene Vergadering van de VN, die de sovjetinvasie in zeer scherpe bewoordingen veroordeelt.

- 9 december 1641: De beroemdste Vlaamse schilder van de school van Brabant na Rubens, Antoon van Dijck, overlijdt in Londen.

- 11 december 1843: Geboorte in Clausthal van de bacteriologist en dokter Robert Koch. Hij ontdekte de bacillen van tuberculose en cholera en ontvangt de Nobelprijs voor geneeskunde in 1905.

- 11 december 1918: Geboorte van de Russische schrijver Alexander Solzjenytsin.

- 12 december 1809: Generaal Gerhard von Scharnhorst start de reorganisatie van het Pruisische leger.

- 12 december 1956: Ratificatie van de Frans-Duitse akkoorden over Saarland.

- 13 december: In de Scandinavische landen is het feest, het feest van de heilige Lucia. Ontstaan in de Middeleeuwen was de Lusenatten of nacht van Lucia de opvolgster van de oude heidense gewoonte van het vieren van de winterzonnewende. Nu ook nog opent het feest van Lucia de cyclus van de 12 nachten die voorafgaan aan Joel.

- 14 december 1916: Eén van de belangrijkste dichters uit de kring rond Stefan George, Norbert von Hellingrath, komt om aan het front in Verdun. Hij was de eerste uitgever van de vertalingen van het werk van Pindarus door Hölderlin.

- 16 december 1916: De Russische monnik Raspoetin wordt in Moskou vermoord door een groepje samenzweerders, prins Yoessoepov, groot-hertog Dimitri, Soekhotien en Poerichkievitsj. Het lijk wordt naar het eiland Petrofski gebracht en dan in de Neva geworpen.

- 16 december 1848: de Slag van de Bloedrivier in Zuid-Afrika. Zege van de boeren onder leiding van Pretorius op de Zoeloes onder de leiding van Dingaan. “Dingaansdag” wordt de nationale feestdag van Zuid-Afrika.

- 17 december 1978: Eerste verkiezingen na het Egmontpact. De Volksunie had haar lot verbonden aan de goedkeuring van het Egmontpact, enkele van haar leiders vonden het gepast nationalistische critici op de verregaande concessies vooral rond Brussel te beschimpen en belachelijk te maken. De Volksunie verloor in deze verkiezingen 1/3de van haar aanhang. Een nieuwkomer op de politieke bühne, het Vlaams Blok, zou nog van zich doen spreken.

- 17 december 1987: Overlijden van de schrijfster Marguerite Yourcenar – met haar echte naam Marguerite de Craeyencour – in de V.S.A., een dame met Vlaamse wortels. Zij is de auteur van o.a. Mémoires d’Hadrien, en L’oeuvre au noir. Ze werd als eerste vrouw in de Académie Française gekozen in 1980.

- 18 december 1932: De eerste woningen die op de plaats van de Pontijnse moerassen werden opgericht, worden ingehuldigd. Het ontstaan van de provincie Littoria.

- 18 december 1573: Na hevige protesten wordt de hertog van Alva, de beul van Vlaanderen, naar Spanje teruggeroepen. Vlaanderen reageert enthousiast en opgelucht.

- 21 december 1238: De Mongolen vernietigen Moskou.

- 23 december 1944: De Duits-Belgische stad Malmedy wordt bij vergissing door de Amerikanen gebombardeerd. Tijdens dit bombardement dat twee dagen aanhield, verloren 700 burgers het leven.

- 24 december 1818: Het lied Stille Nacht, Heilige Nacht wordt voor de eerste keer in Oberndorf, in de omgeving van Salzburg, gezonden gedurende een kerstwake. Het lied zal de ganse wereld veroveren en is in ongeveer alle talen vertaald.

- 25 december 800: Kroning in de Sint-Pieterskathedraal in Rome van Karel de Grote tot keizer.

- 26 december 1770: Geboortedatum van generaal Pierre Cambronne in Saint-Sébastien, in de buurt van Nantes. In Waterloo zal hij één van de laatste verdedigingslinies van de Vieille Garde aanvoeren en hierbij de gevleugelde woorden uitspreken (gericht aan de Engelsen): “De Garde sterft, maar geeft zich niet over”.

- 26 december 1890: De befaamde Duitse archeoloog Heinrich Schliemann sterft in Napels. Handelaar in Londen en Sint-Petersburg heeft hij vanaf 1871 de resten van Troje ontdekt en dit aan de hand van de werken van Homeros. Later vond hij ook de resten van Mycene en Tyrinthië. Wat hij vond, schonk hij zijn vaderland.

- 29 december 1810: De Franse regering verbiedt eender welke publicatie of artikel in de Nederlandse taal in Vlaamse kranten in het toenmalige Frankrijk, als er geen vertaling in het Frans is bijgevoegd.

sluit dit venster